Over liefde en andere motieven: de verdeling van schenkingen en erfenissen binnen gezinnen

Ouders schenken tijdens hun leven vaker extra vermogen aan kinderen die financieel minder draagkrachtig zijn, terwijl erfenissen na overlijden meestal gelijk worden verdeeld over alle kinderen. Dat blijkt uit een omvangrijke studie van Netspar, gebaseerd op administratieve gegevens van de volledige Nederlandse bevolking over de periode 2007 tot en met 2021. 

De onderzoekers onderscheiden drie mogelijke motieven achter vermogensoverdrachten: wederkerigheid (als beloning voor bijvoorbeeld mantelzorg), altruïsme en het zogenoemde warm-glow-motief, waarbij het geven zelf centraal staat. Uit de analyses blijkt nauwelijks bewijs dat ouders kinderen financieel belonen voor verleende zorg. Schenkingen blijken vooral een altruïstisch karakter te hebben: ouders geven relatief meer aan kinderen met minder vermogen. Erfenissen daarentegen worden in de meeste gevallen vrijwel gelijk verdeeld, ongeacht de financiële positie van de kinderen. 

Volgens de onderzoekers zijn deze uitkomsten relevant voor pensioen- en belastingbeleid. Omdat erfenissen doorgaans niet compenseren voor verschillen in financiële positie, kunnen mensen met een lager pensioen minder rekenen op een corrigerende werking van nalatenschappen. Schenkingen vervullen die herverdelende rol juist wel, waardoor fiscale regels rond schenkingen invloed kunnen hebben op de timing en verdeling van familievermogen.

Dit is een samenvatting van het volledige artikel op site Netspar.